Pers

Uit: Utrechts Stadsblad 23 september 2011:

PDF:

Unieke burgerschapsles in ‘Het Fort van de Democratie’

Door Corné van Mechelen

Dit is misschien wel de meest boeiende burgerschapsles die je kunt krijgen als leerling op het MBO. In anderhalf uur tijd reis je via het verleden naar het heden en terug. Zo word je bijvoorbeeld geconfronteerd met situaties uit de Tweede Wereldoorlog die zich ook vandaag de dag nog in vergelijkbare vorm voordoen. De ontdekkingen gaan vooral over de bezoekers zelf. Docenten kunnen met het bezoek een deel van kerntaak 3 (Politiek Burgerschap) en kerntaken 8 en 9 mee af (Zingeving en identiteit basiservaringen en levensbeschouwelijke dialoog, behandelen. De setting: een voor de Koude Oorlog gebouwde atoomschuilbunker op Fort Lunet I in Utrecht.

Bij binnenkomst kun je de sfeer al gelijk opsnuiven. Koel, vochtig en een beetje luguber. Die spannende sfeer wordt direct doorbroken door de vriendelijke, ontwapende blik van gids Geu Visser, tevens één van de initiatiefnemers. De koelte maakt na 60 meter lopen in een verdekte gang, plaats voor een warme, triggerende tentoonstelling van vragen, beelden en geluiden in de kern van het fort. De groep van dan aanwezige MBO leerlingen wordt opgesplitst in tweetallen en gaat op zoek naar de vragen die bij hun invulkaart passen.

(…)

Na het invullen van de vragen lopen de leerlingen naar de ruimte met computers. Daar worden de antwoorden geanalyseerd en krijg je een certificaat met persoonsgebonden feedback. Hierin lees je nooit een waardeoordeel en krijg je altijd de kans om een antwoord te herzien. Zo besluit één van de leerlingen het antwoord ‘homoseksuelen moeten gestraft worden’ te veranderen. Dit was een antwoordmogelijkheid bij de vraag met welke mening van Osama Bin Laden de leerling het ‘t meest eens was. Het oude certificaat verdwijnt in de prullenbak, het nieuwe rolt uit één van de printers.

Visser legt uit dat het vooral gaat om het bewust worden van leerlingen over kwesties die in de maatschappij spelen en voor verdeeldheid zorgen. “Je zoekt deze tegenstrijdigheden ook in jezelf op. Zo krijg je bij het begin van de tocht bijvoorbeeld de vraag of je het er mee eens bent dat iedereen elk boek mag verkopen. ‘Ja’, vullen velen in. Verderop word je vervolgens geconfronteerd met het boek ‘Mein Kampf’: ‘Ben je het er mee eens dat dit boek niet verkocht mag worden?’ Je hoort de hersentjes kraken”.

Ook de leraren die het Fort van de Democratie bezoeken zijn lyrisch. “Wat leerlingen hier beleven, is in geen vijf lessen uit te leggen. Het kost ze geen extra tijd maar je kunt tijd besparen”, aldus Geu Visser.

Het Fort van Democratie (Fort Lunet 1) is een initiatief van Stichting Vredeseducatie en bevindt zich in Utrecht op een half uur rijden van Amsterdam en Amersfoort. Het Fort is gemakkelijk met openbaar vervoer te bereiken. De entreekosten bedragen 4,50 euro per persoon met een mogelijkheid tot groepskorting.

Corné van Mechelen houdt zich bezig met burgerschap in het MBO en is werkzaam voor Amarantis Onderwijsgroep.

(AD/Utrecht, 27 september 2008)

Fort leert wat democratie is

UTRECHT - Een nieuw interactief museum, het Fort van de Democratie, opent vandaag voor het eerst zijn deuren in Lunet I.

Staatssecretaris Bussemaker opende gistermiddag met wethouder
Janssen (midden) het Fort van de Democratie op Fort Lunet I.
FOTO HANS ROGGEN

Het museum is gisteren in het kader van de Nationale Fortenmaand geopend door Jet Bussemaker, staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en loco-burgemeester van Utrecht Harm Janssen.

Het Fort van de Democratie wil de democratie versterken en verdedigen. De doe-tentoonstelling is vooral gericht op jongeren van 12 tot 18 jaar.

Het fort moet de jongeren confronteren met dilemma’s van deze tijd als vrijheid van meningsuiting, vrijheid van godsdienst en het recht op belediging. Bezoekers kunnen erachter komen wat democratie voor hen betekent en wat zij aan de democratie kunnen bijdragen. De Stichting Vredeseducatie heeft in samenwerking met de gemeente Utrecht het initiatief voor de tentoonstelling genomen.

,,Het moet een educatief centrum van nationale allure worden,’’ zegt Geu Visser van Stichting Vredeseducatie. De bezoekers gaan echt aan het werk als ze hier komen. Zo kunnen bezoekers ontdekken wat democratie is, maar ook dat er grenzen aan de vrijheid zijn. Maar ook maatschappelijke vraagstukken worden niet overgeslagen. Aan het eind van de rit kunnen de bezoekers door middel van een scorekaart zien hoe het staat met hun democratische gehalte.

De Lunet I is een van de forten die behoort tot de Hollandse Waterlinie. In een tweehonderd jaar oude flankkazemat is een filmzaal en een cursuslokaal gemaakt. Deze ruimten zijn door een lange ondergrondse gang verbonden met de voormalige atoomschuilkelder uit 1955. Dit is de plek van de interactieve tentoonstelling voor scholieren en volwassenen.

De activiteiten sluiten nauw aan bij de actuele maatschappelijke discussies. Juist die actuele component maakt het museum volgens Visser voor middelbare scholieren zo interessant. ,,Achttien jaar geleden was iedereen voor democratie. Nu is de samenleving drastisch veranderd en worden er nog wel eens vraagtekens gezet bij de democratie. Het is belangrijk om door dialoog het debat levendig te houden.

Het fort, Lunet I op de Koningsweg 290 is zaterdag 28 september van 12.00 tot 17.00 geopend. Er zijn dan rondleidingen en er is een speurtocht. Lunet III is dan ook geopend. De toegang is gratis.

(Persbericht)

Fort van de Democratie in Utrecht geopend

Op Fort Lunet I in Utrecht wordt op 26 september a.s. het Fort van de Democratie geopend door staatssecretaris van VWS mevr. J. Bussemaker, loco-burgemeester van Utrecht dhr. H. Janssen en de Utrechtse gedeputeerde dhr. R.W. Krol.

Het Fort van de Democratie is een initiatief van de Stichting Vredeseducatie in samenwerking met de gemeente Utrecht. In het nieuwe Centrum kunnen bezoekers, voornamelijk jongeren van 14–18 jaar, hun democratische mentaliteit onderzoeken. Het logo van het centrum bevat de tekst: “Met alle respect!” De pijlen geven de wederkerigheid aan van respecteren: respect geven en ontvangen horen bij elkaar.

Interactieve werkplaatsen

De activiteiten sluiten nauw aan bij de actuele maatschappelijke discussies over vrijheid van meningsuiting, vrijheid van godsdienst en het zogenaamde recht om te beledigen. Jongeren worden door middel van film en interactieve werkvormen geconfronteerd met opvattingen die in de maatschappij leven en uitgedaagd om hun eigen mening te vormen.

Een oude flankkazemat uit 1828 en de voormalige atoomschuilbunker uit 1955 zijn omgebouwd tot een interactieve werkplaatsen. Jongeren verwerken een uniek programma waarin zij de mogelijkheden en grenzen van modern burgerschap verkennen.

In het Vrijheidspark ontdekken bezoekers de kenmerken van democratie en onderzoeken ze de grenzen van vrijheid. Daarna ervaren zij de stad Utrecht in de Tweede Wereldoorlog waarin de democratie is afgeschaft. De vloeren en decorstukken brengen hen letterlijk tot wankelen. Het is gedaan met de vrijheid, boeken worden verbrand, huizen vernield en minderheidsgroepen krijgen geen bescherming meer. Een chronologisch overzicht van de jodenvervolging illustreert de isolatie van de Utrechtse Joden uit het maatschappelijk leven, met de vernietiging als dieptepunt.

In de voormalige communicatiekamer van de bunker zijn in computerprogramma’s een achttal maatschappelijke dilemma’s verwerkt met onder andere: hangjongeren, provoceren met de Hitlergroet, martelen van politieke gevangenen, religieuze symbolen, internetcensuur en het verband tussen vrijheid en privacy.

In de nagebootste Utrechtse Zadelstraat zijn etalages ingericht over de Nederlandse identiteit. In de inburgeringwinkel toetst de bezoeker of hij is ingeburgerd. Men verdiept zich ook in het thema fanatisme en radicalisering. En wie wil kan in de beledigingboxen kijken of het Kabinet van verboden zaken onderzoeken.

Feedback

Bezoekers noteren hun ervaringen en meningen op een scorekaart. Aan het eind van de activiteit krijgen zij schriftelijk feedback op hun keuzen om op school of elders de resultaten te verwerken. In de komende jaren worden tienduizenden scholieren en jongeren verwacht. Ook voor volwassenen worden programma’s samengesteld.

Op zaterdag 27 september is er in het kader van de Fortenmaand open dag van 12.00 tot 17.00 uur.

(ANP)

Atoomkelder beschermt democratie

UTRECHT - Een oude atoomkelder bij Utrecht, de Lunet I, wordt eind september in gebruik genomen als ’Fort van de Democratie’.

Het fort moet jongeren confronteren met dilemma’s van deze tijd als vrijheid van meningsuiting en het recht op belediging.

De Lunet I is een van de forten die behoort tot de Hollandse Waterlinie. Volgens medewerker Geu Visser werd het fort 200 jaar geleden gebouwd om onze democratie te beschermen. In 1955 werd de flankkazemat onderdeel van een atoomkelder. ,,Dat kan gezien worden als verzet tegen het communisme.’’

Volgens Visser wordt het fort nu opnieuw ingezet als bescherming van de Nederlandse democratie. ,,Jongeren moeten hier keuzes maken. In verschillende belevingsruimten moeten ze vragen beantwoorden. Ze ontdekken dan zelf hoe ver onze vrijheid gaat.’’

Volgens Visser hebben jongeren ,,in een tijd waar cartoonrellen een hot item zijn’’ hier behoefte aan. Het Fort van de Democratie wordt 26 september geopend.

(Persbericht)

Oranje Fonds steunt Fort van de Democratie

Het Fort van de Democratie in Utrecht heeft een financiële toezegging gekregen van het Oranje Fonds. Het bestuur en de medewerkers van de Stichting Vredeseducatie hebben verheugd gereageerd. De substantiële bijdrage van het Oranje Fonds en de steun van andere instellingen en fondsen maken het mogelijk om op Fort Lunet I een spraakmakende interactieve tentoonstelling te realiseren voor scholieren van 13 – 18 jaar.

Het Fort van de Democratie wordt in september 2008 geopend en de interactieve belevenisruimten worden ingericht in een voormalige flankkazemat uit de 19^e eeuw en een voormalige atoomschuilkelder uit de jaren vijftig van de vorige eeuw. Scholieren worden uitgedaagd om de basiswaarden van de democratie te onderzoeken en te leren hoe zij daar zelf een bijdrage aan kunnen leveren.

Uit een onderzoek naar de betrokkenheid van scholen en instellingen is gebleken dat er een grote behoefte is aan oefenmateriaal om het thema’s democratisch burgerschap concreet in te vullen.

De bijdrage van het Oranje Fonds zal vooral ingezet worden voor het inrichten van de belevenisruimten en bij het samenstellen van een praktijkboek met suggesties om het bezoek aan het fort met de scholieren te verwerken. Jongeren gaan communicatiemiddelen (tentoonstelling, reportage, posters) ontwikkelen om hun ervaringen met anderen, waaronder wijkbewoners te delen. Deze werkwijzer versterkt de leerervaringen en sluit nauw aan bij de missie van het Oranje Fonds om mensen van allerlei achtergronden en leeftijden te verbinden rondom maatschappelijke thema’s.

(Persbericht)

Fort van de Democratie van start in Utrecht

In Utrecht komt het Fort van de Democratie. De Stichting Vredeseducatie gaat de komende 2 jaar een educatief centrum ontwikkelen voor jongeren. Het Fort van de Democratie wordt ingericht op Lunet 1 in Utrecht.

In de bijna 200 jaar oude flankkazemat van het fort zal een ontvangstruimte, een filmzaal en een cursuslokaal gemaakt worden. De voormalige atoomschuilkelder, waarin het commandocentrum van de Bescherming Bevolking (BB) gevestigd was, wordt ingericht met een interactieve tentoonstelling voor scholieren en volwassenen.

De voormalige atoomschuilkelder is een restant uit de Koude Oorlog en werd op het fortterrein gebouwd in 1955. De bunker is met een 60 meter lange gang verbonden met de flankkazemat.

In de voormalige atoomschuilkelder op het Fort wordt een permanente interactieve tentoonstelling ingericht. De bezoekers zullen worden geconfronteerd met conflicterende waarden zoals vrijheid van meningsuiting enerzijds en discriminatie en belediging anderzijds. Ze zullen ervaren dat democratie niet betekent dat 50% plus één de baas kan spelen over de rest. Ook minderheden hebben rechten in een democratie. De bezoekers leren dat democratie betekent dat je mag geloven en denken wat je wilt, maar dat er grenzen zijn aan wat je zegt en doet. Ze ontdekken dat vrijheid en tolerantie zeer waardevol zijn, maar niet vanzelfsprekend.

Ruimte in de atoomschuilkelder

Kamer voor de telegrafisten in de atoomschuilkelder

Kaartenkamer met enkele klokken in de atoomschuilkelder