Thema’s
en belevenisruimten in het Fort van de Democratie
De interactieve tentoonstelling Fort van de Democratie
is inhoudelijk gericht op vier grote belevenisruimten, waarin vier
hoofdthema’s en werkvormen zijn gegroepeerd. Het gaat om: -
De Duisternis - de democratie is
afgeschaft
1. Het Vrijheidspark Het
Vrijheidspark is ingericht met bomen en parkachtige elementen. Artikel 1 van de
Grondwet ligt letterlijk in de grond. De bezoekers kunnen ervaren dat
vrijheid een wezenlijk kenmerk van de democratie is. En dat vrijheid vorm
krijgt door afspraken en regels. Centraal staan de uitgangspunten van de
democratie en (on)mogelijkheden van vrijheid. Al doende kunnen de bezoekers
leren hoe in een democratie belangentegenstellingen en conflicten opgelost
kunnen worden zonder bedreiging en geweld. 2. De duisternis –
de democratie is afgeschaft De bezoekers
ervaren wat de gevolgen waren voor Nederland toen de democratie werd
afgeschaft in mei 1940. Hoe de regels voor vrijheid afgeschaft werden en
plaatsmaakten voor geweld en schendingen van mensenrechten. Direct bij
binnenkomst worden de bezoekers geconfronteerd met nieuwe regels en wetten
van de nazi’s. Democratische vrijheden gelden niet meer. Twee gebeurtenissen
refereren aan de jaren dertig: een beeld- en geluidsfragment over de
boekverbranding in Berlijn in mei 1933 en brekend glas van de kristalnacht in
1938. De bezoekers krijgen inzicht in het verloop van de Jodenvervolging in
de stad Utrecht door middel van een chronologie. Stap voor stap werden Joden
geïsoleerd uit het openbaar leven, met deportatie en vernietigingskampen als
resultaat. De ruimte is grotendeels in duisternis gehuld en de vloeren vormen
hellende vlakken zodat de bezoekers naar evenwicht moeten zoeken. Er is dus
letterlijk geen sprake meer van vaste grond, van grondrechten.
De bezoekers komen terecht in de voormalige communicatiekamer van de atoomschuilbunker. In tweetallen werken de leerlingen of deelnemers op hun eigen niveau. De dilemma’s hebben een actuele oorsprong maar stijgen tegelijkertijd uit boven de directe actualiteit. In computerprogramma’s is een achttal maatschappelijke dilemma’s verwerkt met onder andere: hangjongeren, provoceren met de Hitlergroet, martelen van politieke gevangenen, religieuze symbolen, internetcensuur en het verband tussen vrijheid en privacy. Dit centrum is vormgegeven in de bestaande historische inrichting van het voormalige commandocentrum van de atoomschuilkelder. In de
nagemaakte Utrechtse Zadelstraat zijn zes thematische etalages ingericht over
de Nederlandse identiteit, eetgewoonten, verboden kleding en negerzoenen die
een andere naam gekregen hebben. In de inburgeringwinkel toetst de bezoeker
of hij is ingeburgerd. Ze ontdekken dat de samenleving voor een groot deel
gebaseerd op vertrouwen tussen mensen. Er is met andere woorden een
wederkerigheid in respect: ik wil gerespecteerd worden in mijn bestaan,
levensbeschouwing en ambities en daarom respecteer ik anderen in hun bestaan.
De bezoekers krijgen de gelegenheid om democratische spelregels te oefenen.
Ze kunnen ontdekken dat het leven in een democratie hen rechten geeft en dat
burgers met elkaar verantwoordelijkheid dragen voor de samenleving.
Kleine themaruimten · Identiteit: wie ben ik? Bij welke groepen wil je (niet) horen? · Kabinet van verboden dingen · Zondebokverschijnsel · Respecttest · Conflicten · Beledigingboxen · Vooroordelen, feiten en mening · Fanatisme of: Hoe radicaal ben jij? |
